Kelime defteriKelime defteri
nasıl tutulur?

Kelime defteri nedir?

Sözlük de değildir, hazır bir liste de: kelime defterinde senin karşılaştığın kelimeler olur. Bir kitapta, dizide, derste ya da sohbette. Onu işe yarar kılan da budur. Kelimeler senin için bir anlam taşır, çünkü onları yaşadın; ve onlara geri dönersin.

Norbert ve Diane Schmitt, ELT Journal’daki makalelerinde deftere yalnızca bir çeviri yazmamayı ve kelimeleri bir kez yazıp bırakmak yerine giderek uzayan aralıklarla tekrar etmeyi önerir (Schmitt ve Schmitt, 1995). Yöntemin tamamı bu: yeterince yaz, sonra geri dön.

Adım adım kelime defteri tutmak

1. Defter mi uygulama mı, seç. Çantada taşıyacağın küçük bir defter, aşağıdaki şablonla bir A4 dosya ya da bir kelime defteri uygulaması. Her gün gerçekten açacağın hangisiyse onu seç.
2. Sütunları hazırla. Tarih, kelime, anlamı, geçtiği cümle ve tekrarlar için dört kutu.
3. Kelimeyi karşılaştığın gün yaz. Yalnızca yeniden anlamak ya da kullanmak istediğin kelimeleri. Tekrar edeceğin beş kelime, bir daha bakmayacağın elli kelimeden iyidir.
4. Kısa tut. Kelimenin yaygın hâli, tek ve net bir anlam, cümle olduğu gibi ve nerede gördüğün. Bu kadar.
5. Okuma, kendini sına. “Anlamı” sütununu kapat ve bakmadan önce anlamı söyle: yazdıktan bir gün sonra, sonra 4., 11. ve 32. günde.
6. Bilemedin mi? Baştan başla. Unuttuğun kelime yeniden 1. günden başlar. Art arda dört kez bildiysen kelime artık senin.

Kelime defterine neler yazılır?

Klasik kelime defterinde iki sütun vardır: solda kelime, sağda Türkçesi. Kendini sınamaya yeter ama kelime bağlamından kopuk kalır. Üç sütun daha iyidir: kelime, anlam ve bir örnek cümle; en iyisi kelimeyi gerçekten gördüğün cümle. Kelimenin nasıl kullanıldığını, hangi anlamının kastedildiğini ve ne kadar resmî olduğunu gösterir.

Kelime defteri örnekleri

İyi kayıtlar böyle görünür: kısa, tek anlam, gerçek cümle ve kelimenin geçtiği yer.

İngilizce kelime defteri: YDS, YÖKDİL ve IELTS için

İngilizce için kelime defteri tutuyorsan (okulda, YDS’ye, YÖKDİL’e ya da IELTS’e hazırlanırken) yöntem aynı. Şu dört şeyi ekle:

• Kelimeyi kalıbıyla yaz. İngilizcede anlam çoğu zaman yanındaki kelimeyle gelir: “make a decision” (karar vermek; “do a decision” denmez), “depend on”, “interested in”. Kelimeyi birlikte kullanıldığı fiil ya da edatla birlikte yaz.
• Phrasal verb’e ayrı satır ver. “give up”, “run out of”, “put off” kendi başına birer kelimedir. Aynı fiil başka bir edatla bambaşka bir anlama gelebilir; her birini geçtiği cümleyle yaz.
• Yalancı eşleri işaretle. Türkçedeki bir kelimeye benzeyen bazı İngilizce kelimeler başka anlama gelir: “sympathetic” sempatik değil, anlayışlı demektir; “actual” aktüel değil, gerçek; “agenda” ajanda değil, gündem. Anlam sütununa bunu açıkça yaz.
• Sınav kelimelerini de kendi cümlenle sakla. Deneme sınavında ya da okuduğun bir metinde karşılaştığın kelimeyi o cümleyle yaz. Cümle, kelimeyi sonra hatırlamanı kolaylaştırır.

IELTS için kendi kelime listeni kurmak: IELTS vocabulary (İngilizce rehber).

Ne zaman tekrar etmeli? 1., 4., 11. ve 32. gün

Öğrenme araştırmalarından iki kural kelime defterini işe yarar kılar. Birincisi: kendini sınamak, yeniden okumaktan iyidir. Svahilice–İngilizce kelime çiftleriyle yapılan bir çalışmada, kendini tekrar tekrar sınayan öğrenciler bir hafta sonra, çiftleri yalnızca yeniden çalışanlardan çok daha fazlasını hatırladı (Karpicke ve Roediger, 2008, Science). İkincisi: günlere yayılmış tekrarlar, tek oturuma sıkıştırılmış tekrarlardan iyidir; 317 deneyi inceleyen bir derleme bunu tekrar tekrar buldu (Cepeda ve ark., 2006).

Kâğıt defter mi, uygulama mı?

İkisi de olur. Her gün açacağın hangisiyse onu seç.